Άτυπη νευρική ανορεξία: όταν το βάρος δεν δείχνει όλη την αλήθεια

Ίσως έχεις χάσει αρκετό βάρος τον τελευταίο καιρό. Τρως όλο και λιγότερο, σκέφτεσαι συνέχεια το φαγητό και το σώμα σου, και φοβάσαι μήπως ξαναπάρεις βάρος. Κι όμως, όταν το λες, ακούς «μα είσαι μια χαρά» ή «σου πάει που αδυνάτισες». Αν σου μοιάζει γνωστό, ίσως αυτό που ζεις έχει όνομα: άτυπη νευρική ανορεξία.

Τι είναι η άτυπη νευρική ανορεξία

Στο διαγνωστικό εγχειρίδιο DSM-5-TR, η άτυπη νευρική ανορεξία ανήκει στις «άλλες καθορισμένες διατροφικές διαταραχές». Ισχύουν όλα τα κριτήρια της νευρικής ανορεξίας, εκτός από ένα: παρά τη σημαντική απώλεια βάρους, το βάρος του ανθρώπου είναι στο φυσιολογικό εύρος ή πάνω από αυτό.

Με άλλα λόγια, η διαταραχή είναι ίδια. Αυτό που αλλάζει είναι μόνο ο αριθμός στη ζυγαριά, και αυτός ο αριθμός μπορεί να μας ξεγελάσει.

Γιατί δεν φαίνεται εύκολα

Επειδή το βάρος δεν είναι χαμηλό, η άτυπη ανορεξία συχνά περνά απαρατήρητη, ακόμα και από επαγγελματίες υγείας. Πολλές φορές η απώλεια βάρους επαινείται, ενώ στην πραγματικότητα είναι σημάδι ότι κάτι δεν πάει καλά. Έτσι, ο άνθρωπος μπορεί να νιώθει ότι «δεν είναι αρκετά άρρωστος» για να ζητήσει βοήθεια.

Οι έρευνες δείχνουν ότι στον γενικό πληθυσμό η άτυπη νευρική ανορεξία είναι το ίδιο ή και πιο συχνή από την τυπική, αλλά διαγιγνώσκεται και παραπέμπεται για θεραπεία πιο σπάνια.

Είναι λιγότερο σοβαρή;

Όχι. Μελέτες σε εφήβους έδειξαν ότι οι σωματικές και ψυχολογικές επιπλοκές στην άτυπη νευρική ανορεξία δεν είναι λιγότερο σοβαρές από ό,τι στην τυπική. Για παράδειγμα, η πολύ αργή καρδιακή συχνότητα, σημάδι ότι ο οργανισμός δυσκολεύεται, εμφανίζεται εξίσου συχνά.

Αυτό που φαίνεται να μετράει περισσότερο για την υγεία δεν είναι το βάρος τη δεδομένη στιγμή, αλλά πόσο βάρος χάθηκε, πόσο γρήγορα και για πόσο καιρό. Γι’ αυτό η απώλεια βάρους χρειάζεται προσοχή, όποιο κι αν είναι το μέγεθος του σώματος.

Σημάδια που αξίζει να προσέξεις

• τρως όλο και λιγότερο, παραλείπεις γεύματα ή έχεις πολλούς «κανόνες» για το φαγητό
• φοβάσαι πολύ μήπως πάρεις βάρος, ακόμα κι αν έχεις ήδη χάσει
• οι σκέψεις για το φαγητό ή το σώμα σου πιάνουν μεγάλο κομμάτι της μέρας
• αποφεύγεις να τρως με άλλους ή νιώθεις άγχος όταν δεν ελέγχεις τι θα φας
• γυμνάζεσαι για να «αντισταθμίσεις» ό,τι έφαγες
• νιώθεις κούραση, ζαλάδα, κρυώνεις συχνά, ή η περίοδος έχει γίνει ακανόνιστη ή έχει σταματήσει

Δεν χρειάζεται να ισχύουν όλα. Και δεν χρειάζεται να είσαι «πολύ αδύνατος/η» για να αξίζεις βοήθεια.

Πώς αντιμετωπίζεται

Η άτυπη νευρική ανορεξία χρειάζεται την ίδια προσέγγιση με τη νευρική ανορεξία: μια ομάδα με γιατρό, ψυχολόγο και διαιτολόγο και, όπου χρειάζεται, ψυχίατρο.

• Ο γιατρός παρακολουθεί τη σωματική υγεία.
• Ο ψυχολόγος δουλεύει τις σκέψεις και τα συναισθήματα πίσω από τη διαταραχή.
• Ο διαιτολόγος βοηθά να επιστρέψει σταδιακά το φαγητό στη ζωή σου, με τακτικά γεύματα και χωρίς απαγορεύσεις.

Στόχος δεν είναι ένας αριθμός στη ζυγαριά, αλλά να ξαναβρεί το σώμα την ενέργεια που του λείπει και να ησυχάσει το μυαλό από τις σκέψεις για το φαγητό.

Πότε να ζητήσεις βοήθεια

Όσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα. Αν αναγνωρίζεις κάτι από τα παραπάνω, στον εαυτό σου ή σε κάποιον δικό σου, μίλησε με τον γιατρό σου ή με έναν ειδικό στις διατροφικές διαταραχές.

Σημαντικό: Αν έχεις λιποθυμίες, πόνο στο στήθος, πολύ αργούς ή ακανόνιστους παλμούς ή σύγχυση, απευθύνσου άμεσα σε γιατρό ή κάλεσε το 166. Αν σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου, μπορείς να μιλήσεις με κάποιον στη Γραμμή 1018, όλο το 24ωρο.

Πώς μπορώ να βοηθήσω

Ως κλινική διαιτολόγος με εξειδίκευση στις διατροφικές διαταραχές, δουλεύω με τη νευρική ανορεξία, και την άτυπη, πάντα σε ομάδα με γιατρό και ψυχολόγο, στο γραφείο μου στη Θεσσαλονίκη. Δες πώς δουλεύουμε με τη νευρική ανορεξία ή διάβασε περισσότερα για το προφίλ της νευρικής ανορεξίας.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να έχω ανορεξία αν δεν είμαι αδύνατος/η;

Ναι. Στην άτυπη νευρική ανορεξία υπάρχουν όλα τα σημάδια της ανορεξίας, ενώ το βάρος παραμένει φυσιολογικό ή και μεγαλύτερο.

Είναι η άτυπη ανορεξία πιο ελαφριά;

Όχι. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι επιπλοκές για την υγεία μπορεί να είναι εξίσου σοβαρές με της τυπικής νευρικής ανορεξίας.

Αφού το βάρος μου είναι φυσιολογικό, γιατί να ανησυχώ;

Γιατί για την υγεία μετράει και πόσο βάρος χάθηκε, πόσο γρήγορα και για πόσο καιρό. Μια μεγάλη ή γρήγορη απώλεια μπορεί να επιβαρύνει τον οργανισμό, όποιο κι αν είναι το βάρος σήμερα.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Με την ίδια φροντίδα όπως η νευρική ανορεξία: σε ομάδα με γιατρό, ψυχολόγο και διαιτολόγο.

Πώς μπορώ να βοηθήσω κάποιον δικό μου;

Απόφυγε τα σχόλια για το σώμα και το βάρος του, ακόμα και τα θετικά. Πες του ήρεμα ότι ανησυχείς και ενθάρρυνέ τον να μιλήσει με γιατρό ή ειδικό.

Το άρθρο έγραψε η

Αποστολία Μπούμπα

Κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος MSc, Master Practitioner στις Διατροφικές Διαταραχές και την Παχυσαρκία (ΚΕΑΔΔ). Βοηθώ ανθρώπους στη Θεσσαλονίκη και online να βρουν μια σχέση με το φαγητό που κρατάει, χωρίς αυστηρές δίαιτες.

Γνώρισέ με  ·  Κλείσε ραντεβού

Πηγές

• American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR), 2022.
• Sawyer SM, et al. Physical and psychological morbidity in adolescents with atypical anorexia nervosa. Pediatrics. 2016;137(4):e20154080. doi:10.1542/peds.2015-4080
• Garber AK, et al. Weight loss and illness severity in adolescents with atypical anorexia nervosa. Pediatrics. 2019;144(6):e20192339. doi:10.1542/peds.2019-2339
• Harrop EN, et al. Restrictive eating disorders in higher weight persons: a systematic review of atypical anorexia nervosa prevalence and consecutive admission literature. Int J Eat Disord. 2021;54(8):1328–1357. doi:10.1002/eat.23519
• NICE. Eating disorders: recognition and treatment (NG69), 2017, ενημέρωση 2020.