Πώς στηρίζουμε ως γονείς τα παιδιά με αυξημένο βάρος;

 Πώς να μιλήσετε στο παιδί σας για το μέγεθος του σώματος και την υγεία

 Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία, όπως η κληρονομικότητα, το περιβάλλον, οι κοινωνικοί παράγοντες, η επισιτιστική ανασφάλεια, το άγχος και πολλοί άλλοι. Το μέγεθος του σώματος μπορεί να συνδέεται με την κατάσταση της υγείας, αλλά το να έχει κάποιος ένα μεγαλύτερο σώμα δεν σημαίνει αυτόματα ότι δεν είναι υγιής.

 Είναι σημαντικό τα παιδιά να κατανοήσουν ότι τα σώματα μπορούν να είναι υγιή σε οποιοδήποτε μέγεθος. Μπορείτε να τα βοηθήσετε να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται αυτή την έννοια, ξεκινώντας τη σχετική συζήτηση. Μπορείτε επίσης να τα βοηθήσετε να μάθουν για την υγεία, εστιάζοντας σε υγιεινές συμπεριφορές και όχι στο μέγεθος του σώματος.

Θεραπευτική Αντιμετώπιση

 Η θεραπεία για την παιδική παχυσαρκία βασίζεται σε παράγοντες όπως η ηλικία του παιδιού σας και το αν το παιδί αντιμετωπίζει άλλα προβλήματα υγείας. Η θεραπεία περιλαμβάνει συνήθως αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες του παιδιού και στο επίπεδο της σωματικής του δραστηριότητας. Το κλειδί είναι να γίνουν αυτές οι υγιεινές αλλαγές σταδιακά και να βοηθήσετε το παιδί σας να τις διατηρήσει μακροπρόθεσμα. Μερικές φορές, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει επίσης φαρμακευτική αγωγή ή χειρουργική επέμβαση για την απώλεια βάρους.

 Οι ειδικοί συνιστούν η θεραπεία να περιλαμβάνει έναν συνδυασμό των εξής:

Καθοδήγηση από μια ομάδα επαγγελματιών υγείας σχετικά με τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα.

 Ανάπτυξη δεξιοτήτων για τη διαμόρφωση οικογενειακών συνηθειών που οδηγούν σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής με την πάροδο του χρόνου. Αυτές οι συνήθειες πρέπει να είναι βιώσιμες για την οικογένεια σε μακροπρόθεσμη βάση.

 

 Σε ορισμένες περιοχές, αυτές οι παρεμβάσεις προσφέρονται με τη μορφή μαθημάτων ή συναντήσεων, στις οποίες συμμετέχουν από κοινού παιδιά και γονείς. Εναλλακτικά, οι γονείς μπορούν να παρακολουθούν τέτοιου είδους συναντήσεις και να εφαρμόζουν όσα έμαθαν στο σπίτι. Όταν τέτοια προγράμματα δεν είναι διαθέσιμα, ο επαγγελματίας υγείας που παρακολουθεί το παιδί σας μπορεί να συνεργαστεί μαζί σας για τον σχεδιασμό των βασικών αξόνων της θεραπευτικής προσέγγισης. Αυτοί περιλαμβάνουν επισκέψεις σε διατροφολόγο, καθώς και συχνότερες ιατρικές επισκέψεις, οι οποίες εστιάζουν στην υποστήριξη υγιεινών συνηθειών και στόχων.

 Ο επαγγελματίας υγείας του παιδιού σας πιθανότατα θα θέσει στόχους που αφορούν την υγιεινή διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα, τόσο για το παιδί όσο και για ολόκληρη την οικογένεια. Κάθε στόχος που αφορά το βάρος του παιδιού σας διαμορφώνεται λαμβάνοντας υπόψη:

•    Την ηλικία του παιδιού.
•     Τη σοβαρότητα της παχυσαρκίας.
•     Το αν το παιδί παρουσιάζει προβλήματα υγείας που σχετίζονται με την παχυσαρκία.

 

 Να θυμάστε ότι η επιτυχία της θεραπείας εξαρτάται, εν μέρει, από το πόσο αφοσιωμένοι είστε στο να βοηθήσετε το παιδί σας να υιοθετήσει υγιεινές αλλαγές που θα διαρκέσουν στον χρόνο. Έχετε κατά νου ότι το παιδί σας βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης. Επίσης, λάβετε υπόψη ότι οι αλλαγές προς έναν υγιεινό τρόπο ζωής μπορούν να ωφελήσουν το παιδί και την οικογένειά σας με τρόπους που η ζυγαριά ενδέχεται να μην μπορεί να αποτυπώσει.

Υγιεινή διατροφή

 Οι γονείς είναι εκείνοι που αγοράζουν τα τρόφιμα, μαγειρεύουν τα γεύματα και αποφασίζουν πού θα καταναλωθεί το φαγητό. Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να επιφέρουν σημαντική διαφορά στην υγεία του παιδιού σας.

  Καθίστε όλοι μαζί για τα οικογενειακά γεύματα. Μετατρέψτε το σε μια ευχάριστη διαδικασία — μια ευκαιρία να μοιραστείτε νέα και ιστορίες. Προσπαθήστε να αποφεύγετε το φαγητό μπροστά στην τηλεόραση, τον υπολογιστή ή την οθόνη κάποιας κονσόλας παιχνιδιών. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε γρήγορη κατανάλωση και προσπαθήστε ώστε το παιδί σας να καταναλώνει τουλάχιστον πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα. Για παράδειγμα, στοχεύστε σε δύο φρούτα και τρία λαχανικά.

•     Περιορίστε τα έτοιμα τρόφιμα (τρόφιμα ευκολίας). Σε αυτά περιλαμβάνονται τα μπισκότα, τα κράκερ, το γρήγορο φαγητό (fast food) και τα έτοιμα γεύματα. Συχνά έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, λιπαρά, νάτριο και θερμίδες.

• Περιορίστε τα ροφήματα με προσθήκη ζάχαρης. Σε αυτά περιλαμβάνονται και οι χυμοί φρούτων. Τα ροφήματα που περιέχουν ζάχαρη έχουν χαμηλή θρεπτική αξία και πολλές θερμίδες. Επιπλέον, μπορεί να κάνουν το παιδί σας να νιώθει τόσο χορτάτο, ώστε να μην έχει όρεξη για πιο υγιεινές τροφές.

• Σερβίρετε κατάλληλες ποσότητες (μερίδες). Τα παιδιά δεν χρειάζονται τόσο μεγάλη ποσότητα φαγητού όσο οι ενήλικες. Ξεκινήστε με μια μικρή μερίδα. Αφού το παιδί σας τελειώσει, ζητήστε του να περιμένει 10 λεπτά πριν πάρει άλλη μερίδα. Επιτρέψτε στο παιδί σας να τρώει μόνο μέχρι να χορτάσει, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα περισσέψει φαγητό στο πιάτο. Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι ενδέχεται να καταναλώνουν λιγότερο φαγητό όταν σερβίρονται μόνοι τους. Επίσης, έχετε κατά νου ότι, όταν τρώτε έξω, οι μερίδες στα εστιατόρια είναι συχνά υπερβολικά μεγάλες.

• Κρατήστε ένα καθημερινό ημερολόγιο διατροφής. Καταγράφετε τι τρώει το παιδί σας και σε τι ποσότητα. Δείξτε το ημερολόγιο αυτό στο παιδί σας. Μπορεί να το βοηθήσει να αποκτήσει μεγαλύτερη επίγνωση σχετικά με τις διατροφικές του επιλογές. Μπορείτε επίσης να μάθετε στο παιδί σας να καταγράφει τη σωματική του δραστηριότητα.

 Εστιάστε στην υγεία, όχι στο βάρος: Συζητήστε για το πώς η κίνηση και η σωστή διατροφή βοηθούν τα σώματα να δυναμώσουν, να παίξουν περισσότερο και να αισθάνονται καλά.Σωματική δραστηριότητα

 Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί βασικό παράγοντα για την επίτευξη και τη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους. Συμβάλλει στην καύση θερμίδων και ενδυναμώνει τα οστά και τους μύες. Επιπλέον, βοηθά τα παιδιά να κοιμούνται καλά τη νύχτα και να παραμένουν σε εγρήγορση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι καλές συνήθειες κατά την παιδική ηλικία βοηθούν τους εφήβους να διατηρούν ένα υγιές βάρος. Παράλληλα, τα παιδιά που είναι δραστήρια έχουν περισσότερες πιθανότητες να εξελιχθούν σε ενήλικες με καλή φυσική κατάσταση.

Για να βοηθήσετε το παιδί σας να γίνει πιο δραστήριο:

• Ενθαρρύνετε τη δραστηριότητα. Τα παιδιά θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον μία ώρα σωματικής δραστηριότητας την ημέρα. Δεν είναι απαραίτητο αυτή να αφορά ένα δομημένο πρόγραμμα άσκησης· ο στόχος είναι απλώς να κινείται το παιδί. Το ελεύθερο παιχνίδι —όπως το κρυφτό, το κυνηγητό ή το σχοινάκι— αποτελεί εξαιρετικό τρόπο για την καύση θερμίδων και τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης. Το ίδιο ισχύει και για δραστηριότητες όπως ο χορός, η κολύμβηση, το γρήγορο περπάτημα και η ποδηλασία

• Βρείτε δραστηριότητες που αρέσουν στο παιδί σας. Για παράδειγμα, αν το παιδί σας αγαπά τις τέχνες, πηγαίντε μια βόλτα στη φύση για να μαζέψετε φύλλα και πέτρες, τα οποία μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει για να φτιάξει ένα κολάζ. Αν του αρέσει να σκαρφαλώνει, επισκεφθείτε μια παιδική χαρά με εξοπλισμό αναρρίχησης ή έναν τοίχο αναρρίχησης. Αν πάλι του αρέσει το διάβασμα, πηγαίντε με τα πόδια ή με ποδήλατο στη βιβλιοθήκη της γειτονιάς για να δανειστείτε ένα βιβλίο.

 

• Ενθαρρύνετε την κίνηση και περιορίστε την καθιστική ζωή. Μπορείτε να προτείνετε στο παιδί σας τα εξής: να στέκεται όρθιο ή να περπατά επιτόπου ενώ βλέπει τηλεόραση, να χρησιμοποιεί τις σκάλες αντί για το ασανσέρ, ή —εφόσον το σχολείο βρίσκεται σε ασφαλή απόσταση— να πηγαίνει με τα πόδια ή με ποδήλατο αντί να χρησιμοποιεί λεωφορείο ή αυτοκίνητο. Επίσης, θα μπορούσατε να ρωτήσετε το παιδί σας αν θα ήθελε μια φορητή συσκευή (wearable) που καταγράφει τα βήματα που κάνει. Μια τέτοια συσκευή μπορεί να βοηθήσει το παιδί να θέσει στόχους για τη φυσική του κατάσταση.

Επικοινωνία και Συναισθηματική Υποστήριξη

 Αποφύγετε την ντροπή για το σώμα: Ποτέ μην επικρίνετε το σώμα του παιδιού σας ή το δικό σας, καθώς τα παιδιά εσωτερικεύουν τα αρνητικά σχόλια για την εμφάνιση.

 Περιορίστε τον χρόνο μπροστά στην τηλεόραση. Τα παιδιά άνω των 2 ετών δεν θα πρέπει να αφιερώνουν περισσότερες από δύο ώρες την ημέρα σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν οθόνες (τηλεόραση, υπολογιστή, tablet ή smartphone). Για τα παιδιά κάτω των 2 ετών, δεν συνιστάται καθόλου χρόνος μπροστά σε οθόνες.

 Ακολουθούν ορισμένες ιδέες για το πώς να μιλήσετε σχετικά με το μέγεθος του σώματος και την υγεία:

Ηλικίες 0-3 ετών

«Όλοι οι διαφορετικοί τύποι σωμάτων μπορούν να είναι υγιείς.»

Ηλικίες 3-5 ετών

«Όλοι οι διαφορετικοί τύποι σωμάτων μπορούν να είναι υγιείς. Το να πίνουμε νερό, να ξεκουραζόμαστε και να βγαίνουμε έξω μπορεί να μας βοηθήσει να νιώθουμε υγιείς.»

Ηλικίες 6-11 ετών

«Δεν μπορούμε να ελέγξουμε το μέγεθος του σώματός μας και τα σώματα μπορούν να είναι υγιή σε οποιοδήποτε μέγεθος. Αυτό που μπορούμε να ελέγξουμε είναι οι ενέργειες που μας βοηθούν να νιώθουμε υγιείς, όπως το να πίνουμε αρκετό νερό για να παραμένουμε ενυδατωμένοι, να τρώμε ποικιλία τροφών από όλες τις ομάδες τροφίμων, να κοιμόμαστε και να ξεκουραζόμαστε επαρκώς, να βγαίνουμε έξω για παιχνίδι και να περνάμε χρόνο με φίλους και την οικογένειά μας.»

Ηλικίες 11-18 ετών

«Δεν μπορούμε να ελέγξουμε το μέγεθος του σώματός μας και τα σώματα μπορούν να είναι υγιή σε οποιοδήποτε μέγεθος. Υπάρχουν πιθανότατα διάφοροι παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, το περιβάλλον και το άγχος, που μπορούν να επηρεάσουν τόσο το μέγεθος όσο και την κατάσταση της υγείας. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε πολλούς από αυτούς τους παράγοντες, αλλά μπορούμε να ελέγξουμε ορισμένα πράγματα που μας βοηθούν να νιώθουμε υγιείς, όπως το να πίνουμε αρκετό νερό για να παραμένουμε ενυδατωμένοι, να τρώμε ποικιλία τροφών από όλες τις ομάδες τροφίμων, να κοιμόμαστε και να ξεκουραζόμαστε επαρκώς, να βγαίνουμε έξω για παιχνίδι και να περνάμε χρόνο με φίλους και την οικογένειά μας.»

❌ Τι να ΜΗΝ λένε οι γονείς

• Σχόλια για το βάρος ή την εμφάνιση: Φράσεις όπως “Έχεις παχύνει”, “Κοίτα πώς έγινες” ή “Πρέπει να χάσεις κιλά” δημιουργούν ντροπή και άγχος, οδηγώντας συχνά σε συναισθηματική υπερφαγία.
• Χαρακτηρισμοί και ταμπέλες: Λέξεις όπως “χοντρός”, “γεματούλης” ή ακόμα και ο ιατρικός όρος “παχύσαρκος” (στο πλαίσιο καθημερινής συζήτησης) προκαλούν έντονα αρνητικά συναισθήματα.
• Ενοχοποίηση κατά τη διάρκεια του φαγητού: Φράσεις όπως “Πάλι τρως;”, “Σου φτάνει τόσο” ή “Θα παχύνεις κι άλλο αν το φας αυτό” κάνουν το παιδί να κρύβει το φαγητό του ή να νιώθει ενοχές.
• Συγκρίσεις με άλλους: Το να συγκρίνεται το παιδί με αδέλφια ή φίλους (“Δες τον αδελφό σου που είναι αδύνατος και τρώει λίγο”) μειώνει την αυτοπεποίθησή του και καλλιεργεί τη ζήλια.
• Σύνδεση του φαγητού με την επιβράβευση ή την τιμωρία: Φράσεις όπως “Αν φας το φαγητό σου, θα σου δώσω γλυκό” ή “Επειδή δεν διάβασες, δεν έχει παγωτό” διαταράσσουν τη φυσιολογική σχέση με την τροφή.

💡 Πρακτική Συμβουλή:

 Αντί για μεγάλες συζητήσεις και παρατηρήσεις, οι γονείς είναι προτιμότερο να λειτουργούν ως πρότυπα (role models), έχοντας υγιεινές επιλογές στο σπίτι και εντάσσοντας την κίνηση στην καθημερινότητα χωρίς πίεση. Σε κάθε περίπτωση, αν υπάρχει ανησυχία, η συμβουλή ενός παιδιάτρου ή ενός εξειδικευμένου διαιτολόγου μπορεί να καθοδηγήσει σωστά την οικογένεια.

 

Βιβλιογραφία:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/childhood-obesity/diagnosis-treatment/drc-20354833

https://kidseatincolor.com/how-to-talk-to-kids-about-weight-and-health/

https://www.nhs.uk/live-well/healthy-weight/childrens-weight/advice-for-parents-overweight-children/

https://www.cdc.gov/obesity/family-action/index.html