Ο ύπνος και το φαγητό επηρεάζουν το ένα το άλλο περισσότερο απ’ ό,τι νομίζουμε. Όταν κοιμάσαι λίγο ή άσχημα, την επόμενη μέρα συχνά πεινάς περισσότερο, θέλεις πιο εύκολα γλυκά και πρόχειρο φαγητό και έχεις λιγότερη ενέργεια. Και αντίστροφα: το τι τρως και πότε το τρως μπορεί να σε βοηθήσει να κοιμηθείς καλύτερα.

Οι ειδικοί για τον ύπνο συστήνουν στους ενήλικες 7 ή περισσότερες ώρες ύπνου κάθε βράδυ, σε τακτική βάση. Παρακάτω θα βρεις ποιες τροφές βοηθούν στον ύπνο, τι να αποφεύγεις το βράδυ και πρακτικές συμβουλές για καλό ύπνο.

Με λίγα λόγια

  • Λίγος ή κακός ύπνος συχνά αυξάνει την πείνα και τη διάθεση για γλυκά και πρόχειρο φαγητό.
  • Μια ισορροπημένη διατροφή, με φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια και γαλακτοκομικά, σχετίζεται με καλύτερο ύπνο.
  • Τρόφιμα όπως το ακτινίδιο, το γάλα και τα λιπαρά ψάρια έχουν μελετηθεί για τον ύπνο, αλλά δεν είναι «μαγικά».
  • Σταμάτα τον καφέ τουλάχιστον 6 ώρες πριν τον ύπνο και μην κοιμάσαι ούτε πολύ χορτάτος ούτε πεινασμένος.

Πώς επηρεάζει ο ύπνος το τι τρως

Όταν δεν κοιμάσαι αρκετά, φαίνεται ότι επηρεάζονται οι ορμόνες που ρυθμίζουν την πείνα και τον κορεσμό. Στην πράξη, την επόμενη μέρα συχνά:

  • Πεινάς περισσότερο και χορταίνεις πιο δύσκολα.
  • Θέλεις πιο εύκολα γλυκά, αλμυρά σνακ και πρόχειρο φαγητό.
  • Τρως λιγότερα φρούτα και λαχανικά, γιατί είσαι κουρασμένος και ψάχνεις κάτι γρήγορο.
  • Έχεις λιγότερη ενέργεια για κίνηση και μαγείρεμα.

Γι’ αυτό, αν προσπαθείς να βελτιώσεις τη διατροφή σου ή να χάσεις βάρος, ο ύπνος είναι κομμάτι της λύσης και όχι λεπτομέρεια.

Ποιες τροφές βοηθούν στον ύπνο

Πρώτα το σημαντικό: δεν υπάρχει μία τροφή που να φέρνει ύπνο. Αυτό που φαίνεται να βοηθά περισσότερο είναι το συνολικό μοτίβο της διατροφής σου. Διατροφές πλούσιες σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ψάρια σχετίζονται με καλύτερη ποιότητα ύπνου. Αντίθετα, πολλή ζάχαρη και πολλά κορεσμένα λιπαρά σχετίζονται με πιο ανήσυχο ύπνο.

Κάποια τρόφιμα έχουν μελετηθεί πιο συγκεκριμένα:

  • Ακτινίδιο: σε μια μικρή μελέτη, δύο ακτινίδια μία ώρα πριν τον ύπνο για 4 εβδομάδες βελτίωσαν τον ύπνο σε άτομα με δυσκολίες ύπνου. Είναι μια εύκολη και νόστιμη επιλογή για βραδινό σνακ.
  • Γάλα και γαλακτοκομικά: έχουν τρυπτοφάνη, ένα αμινοξύ που χρησιμοποιεί ο οργανισμός για να φτιάξει σεροτονίνη και μελατονίνη. Ένα ζεστό ποτήρι γάλα το βράδυ μπορεί να είναι και ένα ήρεμο τελετουργικό.
  • Λιπαρά ψάρια: σολομός, σαρδέλα, σκουμπρί. Έχουν ω-3 λιπαρά και βιταμίνη D, και σε μελέτες η τακτική κατανάλωσή τους έχει συνδεθεί με καλύτερο ύπνο.
  • Βύσσινο: ο χυμός από βύσσινο έχει λίγη φυσική μελατονίνη και έχει μελετηθεί για τον ύπνο. Προτίμησε χυμό χωρίς πρόσθετη ζάχαρη και όχι βυσσινάδα.
  • Ξηροί καρποί και σπόροι: καρύδια, αμύγδαλα, κολοκυθόσποροι. Έχουν μαγνήσιο και καλά λιπαρά.
  • Όσπρια, αυγά, κοτόπουλο: έχουν τρυπτοφάνη και πρωτεΐνη, που σε κρατά χορτάτο για περισσότερη ώρα.

Τι να τρως το βράδυ πριν τον ύπνο

Το ιδανικό είναι το βραδινό να είναι 2–3 ώρες πριν ξαπλώσεις. Ούτε πολύ βαρύ, γιατί θα σε δυσκολέψει, ούτε τόσο λίγο που να ξυπνάς από πείνα. Αν πεινάσεις πιο αργά, ένα μικρό σνακ είναι εντάξει.

Ιδέες για ελαφρύ βραδινό ή σνακ πριν τον ύπνο:

  • Γιαούρτι με ακτινίδιο ή μπανάνα και λίγα καρύδια.
  • Ένα ζεστό ποτήρι γάλα, σκέτο ή με λίγη κανέλα.
  • Μια φέτα ψωμί ολικής με τυρί ή ταχίνι.
  • Ομελέτα με λαχανικά.
  • Ψάρι με λαχανικά ή όσπρια με σαλάτα, για το βραδινό.

Μέλι το βράδυ; Ένα κουταλάκι σε γιαούρτι ή ζεστό γάλα δεν είναι πρόβλημα. Απλώς μην το κάνεις μεγάλη ποσότητα, γιατί τα πολλά γλυκά πριν τον ύπνο δεν βοηθούν.

Τι να αποφεύγεις πριν τον ύπνο

  • Καφεΐνη: σε μια μελέτη, μια μεγάλη δόση καφεΐνης (περίπου όσο 3–4 καφέδες) που πάρθηκε ακόμα και 6 ώρες πριν τον ύπνο μείωσε τον ύπνο πάνω από μία ώρα. Σταμάτα καφέ, μαύρο ή πράσινο τσάι, κόλα και ενεργειακά ποτά από το απόγευμα. Και η σοκολάτα έχει λίγη καφεΐνη.
  • Αλκοόλ: μπορεί να σε κάνει να νυστάξεις πιο γρήγορα, αλλά χαλάει τον ύπνο στο δεύτερο μισό της νύχτας και ξυπνάς πιο κουρασμένος. Αν πιεις, άφησε αρκετή ώρα μέχρι τον ύπνο.
  • Βαρύ, λιπαρό ή πολύ πικάντικο φαγητό αργά: μπορεί να φέρει καούρα και δυσφορία όταν ξαπλώσεις.
  • Πολλά γλυκά και ζάχαρη το βράδυ: σχετίζονται με πιο ανήσυχο ύπνο.
  • Πολλά υγρά αμέσως πριν ξαπλώσεις: για να μη σηκώνεσαι τη νύχτα για τουαλέτα.

Συμβουλές για καλό ύπνο

  • Σταθερό ωράριο: πέφτε για ύπνο και ξύπνα περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα, και το Σαββατοκύριακο.
  • Τακτικά γεύματα: τα γεύματα σε σταθερές ώρες βοηθούν το σώμα να βρει ρυθμό, και δεν φτάνεις στο βράδυ πεινασμένος.
  • Φως το πρωί, σκοτάδι το βράδυ: βγες λίγο στο φως της μέρας το πρωί. Το βράδυ χαμήλωσε τα φώτα και άφησε το κινητό και την τηλεόραση τουλάχιστον μισή ώρα πριν τον ύπνο.
  • Κίνηση μέσα στη μέρα: η άσκηση βοηθά τον ύπνο. Η έντονη προπόνηση πολύ κοντά στον ύπνο μπορεί να δυσκολέψει κάποιους, οπότε προτίμησε πιο νωρίς αν σε επηρεάζει.
  • Βραδινή ρουτίνα: ένα ζεστό μπάνιο, άνετα ρούχα, ένα βιβλίο ή ένα ζεστό ρόφημα χωρίς καφεΐνη, όπως χαμομήλι, βοηθούν το σώμα να καταλάβει ότι έρχεται η ώρα για ύπνο.
  • Δροσερό, ήσυχο, σκοτεινό δωμάτιο.

Ξυπνάς τη νύχτα και θέλεις να φας;

Αν ξυπνάς συχνά τη νύχτα με έντονη ανάγκη να φας, ή τρως μεγάλο μέρος του φαγητού σου μετά το βραδινό, αξίζει να το δεις πιο προσεκτικά. Μερικές φορές οφείλεται σε λίγο φαγητό μέσα στη μέρα. Άλλες φορές σχετίζεται με το άγχος ή με το σύνδρομο νυχτερινής υπερφαγίας. Αν τρως όταν είσαι κουρασμένος ή στενοχωρημένος και όχι από πείνα, ίσως σε βοηθήσει το άρθρο για τη συναισθηματική πείνα.

Συμπληρώματα για τον ύπνο: χρειάζονται;

Συχνά ακούμε για συμπληρώματα (χάπια, σταγόνες ή εκχυλίσματα) με μαγνήσιο, μελατονίνη ή βαλεριάνα. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η πρώτη και πιο αποτελεσματική αλλαγή είναι οι συνήθειες: ωράριο, φως, καφεΐνη και φαγητό. Τα συμπληρώματα δεν ταιριάζουν σε όλους και μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα. Γι’ αυτό, ρώτησε τον γιατρό σου πριν πάρεις οτιδήποτε, ειδικά αν παίρνεις φάρμακα, είσαι έγκυος ή θηλάζεις.

Πότε να ζητήσεις βοήθεια

Αν δυσκολεύεσαι να κοιμηθείς τις περισσότερες νύχτες για εβδομάδες, αν ροχαλίζεις έντονα ή σταματάς να αναπνέεις στον ύπνο σου, ή αν νιώθεις συνεχώς εξαντλημένος μέσα στη μέρα, μίλησε με τον γιατρό σου. Μπορεί να υπάρχει κάποια διαταραχή του ύπνου που χρειάζεται εκτίμηση.

Αν θέλεις να οργανώσεις τη διατροφή σου ώστε να σε στηρίζει και στον ύπνο, ή να χάσεις βάρος χωρίς στερήσεις και με τον δικό σου ρυθμό, δες πώς δουλεύουμε μαζί στην απώλεια βάρους, στο γραφείο στη Θεσσαλονίκη ή με online συνεδρίες διατροφής.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιες τροφές βοηθούν στον ύπνο;

Κυρίως μια ισορροπημένη διατροφή με φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια και γαλακτοκομικά. Από συγκεκριμένα τρόφιμα, έχουν μελετηθεί το ακτινίδιο, το γάλα, τα λιπαρά ψάρια και ο χυμός από βύσσινο.

Τι να φάω πριν τον ύπνο για να κοιμηθώ καλά;

Κάτι ελαφρύ, αν πεινάς: γιαούρτι με ακτινίδιο, ένα ζεστό γάλα ή μια φέτα ψωμί ολικής με τυρί. Το κύριο βραδινό καλύτερα 2–3 ώρες πριν ξαπλώσεις.

Κάνει να πίνω γάλα το βράδυ;

Ναι. Ένα ζεστό ποτήρι γάλα είναι μια καλή επιλογή για το βράδυ και για πολλούς λειτουργεί και ως χαλαρωτική συνήθεια πριν τον ύπνο.

Πόσες ώρες πριν τον ύπνο να σταματήσω τον καφέ;

Τουλάχιστον 6 ώρες. Αν κοιμάσαι στις 11 το βράδυ, ο τελευταίος καφές καλύτερα να είναι ως τις 5 το απόγευμα. Αν είσαι ευαίσθητος στην καφεΐνη, ακόμα νωρίτερα.

Ο λίγος ύπνος με κάνει να παχαίνω;

Ο λίγος ύπνος συχνά αυξάνει την πείνα και τη διάθεση για γλυκά και πρόχειρο φαγητό, οπότε μακροπρόθεσμα δυσκολεύει τη διαχείριση του βάρους. Ο καλός ύπνος είναι σύμμαχος σε κάθε διατροφική αλλαγή.

Η διαιτολόγος Αποστολία Μπούμπα

Το άρθρο έγραψε η

Αποστολία Μπούμπα

Κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος στη Θεσσαλονίκη (MSc), Master Practitioner στις Διατροφικές Διαταραχές και την Παχυσαρκία (ΚΕΑΔΔ). Βοηθώ ανθρώπους στο γραφείο και online να βρουν μια σχέση με το φαγητό που κρατάει, χωρίς αυστηρές δίαιτες.

Γνώρισέ με  ·  Κλείσε ραντεβού

Πηγές

  • Watson NF et al. (2015). Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult. J Clin Sleep Med 11(6):591–592. doi:10.5664/jcsm.4758
  • St-Onge MP, Mikic A, Pietrolungo CE (2016). Effects of Diet on Sleep Quality. Adv Nutr 7(5):938–949. doi:10.3945/an.116.012336
  • St-Onge MP et al. (2016). Fiber and Saturated Fat Are Associated with Sleep Arousals and Slow Wave Sleep. J Clin Sleep Med 12(1):19–24. doi:10.5664/jcsm.5384
  • Lin HH et al. (2011). Effect of kiwifruit consumption on sleep quality in adults with sleep problems. Asia Pac J Clin Nutr 20(2):169–174. PubMed
  • Howatson G et al. (2012). Effect of tart cherry juice (Prunus cerasus) on melatonin levels and enhanced sleep quality. Eur J Nutr 51(8):909–916. doi:10.1007/s00394-011-0263-7
  • Drake C et al. (2013). Caffeine Effects on Sleep Taken 0, 3, or 6 Hours before Going to Bed. J Clin Sleep Med 9(11):1195–1200. doi:10.5664/jcsm.3170
  • Ebrahim IO et al. (2013). Alcohol and Sleep I: Effects on Normal Sleep. Alcohol Clin Exp Res 37(4):539–549. doi:10.1111/acer.12006
  • Frontiers in Nutrition (2024). doi:10.3389/fnut.2024.1319821

Τηλέφωνο

694 285 3962

Email

apostoliadietitian@gmail.com

Διεύθυνση

Βασιλέως Ηρακλείου 47, Θεσσαλονίκη